سرطان کبد بدخیم یکی از جدیترین بیماریهای دستگاه گوارش است که در سالهای اخیر شیوع بیشتری پیدا کرده است. این سرطان، زمانی اتفاق میافتد که سلولهای طبیعی کبد دچار تغییرات غیر قابل کنترل میشوند و شروع به رشد سریع و بی رویه میکنند. نتیجهی این تغییرات، تشکیل تومورهایی است که عملکرد حیاتی کبد را مختل میکنند. در این مقاله، به بررسی همه جانبه این بیماری، علل، علائم، روشهای تشخیص و درمانهای نوین آن میپردازیم همچنین شما میتوانید سوالات خود را به صورت مستقیم از متخصص بپرسید.
سرطان کبد بدخیم چه تفاوتی با تومور خوشخیم دارد؟
کبد میتواند دچار دو نوع تومور شود: تومور خوشخیم و تومور بدخیم. تومورهای خوشخیم معمولا رشد آهستهای دارند و به سایر بافتها سرایت نمیکنند. اما تومور بدخیم کبد یا همان سرطان کبد بدخیم، رشد تهاجمی دارد و ممکن است به سایر اندامها گسترش یابد. از آنجایی که علائم سرطان کبد معمولا خاموش و بسیار نامحسوس است و بیمار علائم آن را بیماریهای ساده تر اشتباه میگیرد و پیگیری نمیکند، این سرطان دیر و در مرحله بدخیم تشخیص داده میشود.
سرطان کبد بدخیم روند درمان سخت تری دارد و در موارد بسیاری هدف از درمان تنها کنترل علائم خواهد بود. به همین دلیل باید درباره تما نکات این بیماری آگاهی کامل داشته باشید تا حتی یک ثانیه طلایی را در روند پیگیری و درمان از دست ندهید.
سرطان کبد بدخیم چقدر شایع است؟
طبق آمارهای جهانی، سرطان کبد بدخیم ششمین سرطان شایع در دنیاست و چهارمین علت مرگ و میر ناشی از سرطان محسوب میشود. این سرطان در کشورهای آسیایی و آفریقایی شایعتر است؛ جایی که عفونتهای ویروسی مثل هپاتیت B و C بیشتر دیده میشوند. در ایران نیز طی سالهای اخیر، به دلیل افزایش بیماری کبد چرب و مصرف الکل، موارد ابتلا به سرطان کبد رو به افزایش است و مردان بیش از زنان در معرض این بیماری قرار دارند. بهطور خلاصه، سرطان کبد بدخیم بیماریای نسبتاً شایع است، اما با پیشگیری از هپاتیت، کنترل وزن و سبک زندگی سالم میتوان احتمال ابتلا را به طور قابل توجهی کاهش داد.
🌟شیمی درمانی سرطان کبد در چه مراحلی انجام میشود⁉️
عوامل ایجاد سرطان کبد بدخیم
سرطان کبد بدخیم به صورت ناگهانی به وجود نمیآید، بلکه نتیجهی سالها آسیب مداوم به سلولهای کبد است. هر عاملی که به بافت کبد فشار بیاورد، التهاب ایجاد کند یا باعث از بین رفتن سلولهای سالم شود، در طول زمان میتواند زمینه ساز رشد تومورهای سرطانی شود. در ادامه، مهمترین این عوامل را با جزئیات بررسی میکنیم:
۱. ابتلا به ویروسهای هپاتیت B و C
عفونت مزمن با ویروسهای هپاتیت B (HBV) و هپاتیت C (HCV) یکی از اصلیترین دلایل بروز سرطان کبد در جهان است. وقتی این ویروسها وارد بدن میشوند، در سلولهای کبدی مستقر شده و بهطور مداوم آنها را تحریک میکنند. نتیجه، التهاب و تخریب پیدرپی سلولهاست. بدن برای جبران این آسیب، سلولهای جدید میسازد اما تقسیم سلولی بیش از حد در طول سالها، خطر جهشهای ژنتیکی و در نهایت تبدیل سلولهای طبیعی به سلولهای سرطانی را بالا میبرد. واکسن هپاتیت B یکی از موثرترین روشهای پیشگیری از سرطان کبد بدخیم است.
۲. سیروز یا زخم مزمن کبد
سیروز کبدی مرحله نهایی بسیاری از بیماریهای مزمن کبد است. در این حالت، سلولهای سالم کبدی از بین رفته و با بافت فیبروزی (زخمی و غیر قابل بازسازی) جایگزین میشوند. این بافت سفت و زخممانند باعث میشود جریان خون طبیعی در کبد مختل شود و اکسیژن و مواد غذایی کافی به سلولهای باقی مانده نرسد. سلولهای در محاصرهی التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو، مستعد جهش و رشد غیرطبیعی میشوند.
۳. مصرف زیاد و طولانی مدت الکل
الکل یکی از مخربترین مواد برای بافت کبد است. در روند متابولیسم الکل، موادی تولید میشود که باعث آسیب اکسیداتیو و التهاب مزمن سلولهای کبدی میشوند. با تداوم مصرف، فیبروز و در نهایت سیروز ایجاد میشود، همان شرایطی که زمینه را برای تومور بدخیم کبد فراهم میکند.
همچنین مصرف زیاد الکل با کمبود ویتامینها (به ویژه ویتامینهای گروه B) همراه است که خود به بازسازی نادرست سلولها دامن میزند. اگر الکل با عوامل دیگر مثل هپاتیت یا کبد چرب همراه شود، احتمال سرطان به طور چشمگیری افزایش مییابد.
۴. کبد چرب غیرالکلی
در سالهای اخیر، کبد چرب غیرالکلی به یکی از مهمترین علل بروز سرطان کبد بدخیم تبدیل شده است. در این بیماری، چربی در سلولهای کبدی تجمع میکند و باعث التهاب مزمن میشود. اگر این وضعیت درمان نشود، به مرحلهای به نام «استئاتوهپاتیت غیرالکلی» میرسد که شباهت زیادی به سیروز دارد. وجود چاقی، دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و چربی خون بالا، همه به این چرخه کمک میکنند. این ترکیب از عوامل را سندرم متابولیک مینامند که امروزه یکی از دلایل رو به رشد سرطان کبد در جهان است.
۵. سموم محیطی
قرار گرفتن در معرض آفلاتوکسین (سم تولیدی برخی قارچها در مواد غذایی کپک زده مانند برنج یا آجیل) خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش میدهد.
علائم سرطان کبد بدخیم چیست؟
سرطان کبد معمولا در مراحل ابتدایی بدون علامت است. اما با رشد تومور و پیشرفت مراحل سرطان کبد، علائم مختلفی بروز میکند:
- احساس درد در قسمت راست و بالای شکم
- کاهش اشتها و کاهش وزن ناگهانی
- تهوع و استفراغ مکرر
- زردی پوست و چشمها (یرقان)
- ورم شکم (به علت تجمع مایع)
- خستگی مفرط و ضعف عمومی
- تب خفیف و احساس سنگینی در شکم
نکته مهم این است که بیشتر بیماران زمانی متوجه بیماری خود میشوند که سرطان در مراحل پیشرفتهتری قرار دارد. بنابراین غربالگری و چکاپ دورهای برای افراد در معرض خطر بسیار حیاتی است.
✨برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره درمان سرطان کبد بدخیم و همچنین دریافت مشاوره آنلاین میتوانید از طریق شماره زیر با پزشک در تماس باشید👇🏼
☎️۰۹۰۰۲۰۵۸۱۲۰📞
سرطان کبد بدخیم درمان دارد؟
پاسخ کوتاه این است: بله، در بسیاری از موارد میتوان سرطان کبد بدخیم را کنترل یا حتی درمان کرد. اما نوع درمان سرطان کبد بستگی مستقیم به مرحلهی بیماری، اندازهی تومور، سلامت باقی ماندهی بافت کبد و وضعیت عمومی بدن بیمار دارد. در مراحل ابتدایی، احتمال درمان کامل بسیار بالا است، در حالی که در مراحل پیشرفته، هدف درمان بیشتر بر کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی تمرکز دارد. روشهای درمان سرطان کبد بدخیم به شرح زیر است:
۱. جراحی یا برداشت تومور
جراحی برداشت تومور (Hepatectomy) زمانی انجام میشود که تودهی سرطانی هنوز محدود به بخشی از کبد است و عملکرد کلی کبد سالم باقی مانده باشد. در این روش، جراح بخشی از بافت درگیر را همراه با مقدار کمی از بافت سالم اطرافش برمیدارد تا خطر عود کاهش یابد. اگر تومور بزرگ باشد یا چند نقطه از کبد را درگیر کرده باشد، جراحی سرطان کبد ممکن نیست همچنین وجود سیروز پیشرفته ممکن است باعث شود که باقیماندهی کبد توان بازسازی نداشته باشد. آمارها نشان میدهد که در بیماران با تومور کوچکتر از ۵ سانتی متر، احتمال بقای ۵ ساله بعد از جراحی تا ۶۰ تا ۷۰ درصد است که رقمی قابل توجه در درمان سرطان کبد بدخیم بشمار میآید.
۲. پیوند کبد
در مواردی که تومور محدود ولی قابل برداشت نیست یا کبد دچار آسیب گسترده شده است، پیوند کبد میتواند بهترین گزینه باشد. در این روش، کل کبد بیمار برداشته و با کبد سالم اهداکننده جایگزین میشود و احتمال عود سرطان در پیوند موفق بسیار پایین خواهد بود. البته یافتن اهداکنندهی مناسب ممکن است زمانبر باشد . بیمار باید تا آخر عمر داروهای سرکوب سیستم ایمنی مصرف کند تا بدن کبد جدید را پس نزند. با وجود این محدودیتها، پیوند کبد یکی از معدود روشهایی است که میتواند در مراحل خاص، به درمان کامل سرطان کبد بدخیم منجر شود.
۳. درمانهای موضعی
در بیمارانی که جراحی یا پیوند برایشان ممکن نیست، پزشکان از روشهایی استفاده میکنند که مستقیما روی تودهی سرطانی در کبد اثر میگذارند. این روشها با هدف تخریب سلولهای سرطانی یا کاهش رشد آنها انجام میشوند.
الف) رادیوفرکوئنسی (RFA)
در این روش، سوزن نازکی وارد تومور میشود و با استفاده از امواج رادیویی، گرمایی ایجاد میکند که سلولهای سرطانی را از بین میبرد.
- مناسب تومورهای کوچکتر از ۳ سانتی متر است.
- نتایج نزدیک به جراحی در مراحل اولیه دارد.
- دوران نقاهت بسیار کوتاه است.
ب) تزریق الکل در تومور (PEI)
در برخی بیماران، به ویژه زمانی که دسترسی به جراحی یا RFA ممکن نیست، پزشک الکل خالص را مستقیما داخل تومور تزریق میکند. الکل باعث تخریب دیواره سلولی و خشک شدن سلولهای سرطانی میشود. این روش ساده، کمهزینه و موثر است، اما در تومورهای بزرگتر عملکرد کمتری دارد.
ج) آمبولیزاسیون شریانی (TACE)
تومورهای کبدی برای رشد به خونرسانی زیادی نیاز دارند. در روش TACE، پزشک با تزریق داروهای شیمی درمانی همراه با مواد مسدود کننده به داخل شریان تغذیه کننده تومور، جریان خون را قطع میکند. نتیجه این است که سلولهای سرطانی از اکسیژن و مواد غذایی محروم شده و از بین میروند.
۴. تارگت تراپی و ایمونوتراپی
در مراحل پیشرفتهتر سرطان کبد بدخیم، زمانی که جراحی و درمانهای موضعی دیگر موثر نیستند، از درمانهای دارویی استفاده میشود.
الف) درمان هدفمند (Targeted Therapy)
در تارگت تراپی سرطان بدخیم کبد، داروها طوری طراحی شدهاند که مسیرهای رشد و تکثیر سلولهای سرطانی را هدف قرار دهند. دو داروی شناختهشده در این زمینه عبارتند از: سورافنیب و لنواتینیب. این داروها مانع از رشد عروق خونی جدید در اطراف تومور میشوند و به این ترتیب، تغذیهی سلولهای سرطانی قطع خواهد شد. این درمانها میتوانند روند پیشرفت بیماری را کند کنند و در برخی بیماران طول عمر را تا دو برابر افزایش دهند.
ب) ایمونوتراپی
یکی از جدیدترین و امیدوارکنندهترین روشها در درمان سرطان کبد، ایمونوتراپی است. در این روش، داروهایی مانند آتزولیزوماب یا نیولوماب به بدن کمک میکنند تا سلولهای ایمنی توانایی شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی را بهدست آورند. مطالعات نشان دادهاند که ترکیب ایمونوتراپی با داروهای هدفمند میتواند میزان پاسخ دهی بیماران به درمان را تا ۳۰–۴۰٪ افزایش دهد.
۵. مراقبت حمایتی و کنترل علائم
در بیمارانی که بیماری در مرحلهی بسیار پیشرفته است و درمانهای تهاجمی موثر نیستند، تمرکز بر درمانهای تسکینی قرار دارد. هدف این مرحله، حفظ کیفیت زندگی و کنترل علائمی مانند درد، خستگی، بیاشتهایی یا تجمع مایع در شکم است. این مرحله شاید «درمان سرطان» نباشد، اما از نظر انسانی و روانی، برای بیمار و خانوادهاش اهمیت بسیار زیادی دارد.
درمان سرطان کبد بدخیم، بسیار پیچیده و تخصصی است بنابراین باید به بهترین متخصص درمان سرطان در تهران مراجعه کنید.
متخصص رادیوتراپی و کلینیکال آنکولوژی
(متخصص درمان سرطان)
تهران، خیابان فاطمی غربی، بعد از چهارراه کارگر، نبش سیندخت شمالی، پلاک ۱۳، طبقه ۳، واحد ۷
شنبه، دوشنبه و چهارشنبه
(با تعیین وقت قبلی – تماس از ساعت ۱۲ الی ۱۸)
۰۲۱-۶۶۵۶۹۵۸۷
۰۹۰۰۲۰۵۸۳۲۰ | ۰۹۰۰۲۰۵۸۱۲۰
تغذیه و سبک زندگی در بیماران مبتلا به سرطان کبد بدخیم
- مصرف غذاهای تازه، میوه و سبزیجات مفید است.
- از خوردن غذاهای سرخ کردنی، چرب و فرآوریشده باید پرهیز شود.
- نوشیدن آب کافی و پرهیز از مصرف الکل ضروری است.
- ورزش سبک و منظم به بهبود وضعیت عمومی بدن کمک میکند.
- مصرف مکملها یا داروهای گیاهی فقط با نظر پزشک انجام شود.
راههای پیشگیری از سرطان کبد بدخیم
پیشگیری از سرطان کبد، همیشه بهتر از درمان است. برای کاهش خطر ابتلا به سرطان کبد بدخیم اقدامات زیر توصیه میشود:
- واکسن هپاتیت B را دریافت کنید.
- از تماس با خون آلوده یا سرنگ مشترک خودداری کنید.
- در صورت ابتلا به هپاتیت C، درمان ضدویروسی را جدی بگیرید.
- مصرف الکل را محدود کنید یا کاملا کنار بگذارید.
- وزن خود را در محدودهی طبیعی حفظ کنید.
- از مصرف مواد غذایی کپک زده و مشکوک خودداری کنید.
- در صورت داشتن بیماری مزمن کبدی، هر ۶ ماه یک بار سونوگرافی انجام دهید.
❓سوالات متداول درباره سرطان کبد بدخیم
در مراحل اولیه معمولا درد ندارد، اما در مراحل پیشرفته ممکن است باعث درد در ناحیهی راست شکم یا شانه شود.
اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، امکان درمان کامل وجود دارد. اما در مراحل پیشرفته، درمان بیشتر برای کنترل علائم و افزایش بقا انجام میشود.
در حال حاضر هیچ درمان گیاهی قطعی برای سرطان کبد وجود ندارد. استفاده از هرگونه مکمل یا داروی گیاهی باید زیر نظر پزشک باشد و ممکن است نتیجه عکس داشته باشد.
جمع بندی
سرطان کبد بدخیم در صورت بی وجهی میتواند تهدید کنندهی جان باشد. شناخت علائم اولیه، انجام چکاپهای منظم، و مراجعه به پزشک متخصص در صورت مشاهدهی علائم مشکوک، مهمترین راه نجات بیماران است. اگر دچار بیماریهای زمینهای کبدی هستید یا در معرض عوامل خطر قرار دارید، لازم است تحت نظارت منظم باشید تا در صورت بروز تغییرات مشکوک، بیماری در همان مراحل ابتدایی کنترل شود.