بارداری بعد از درمان سرطان: شانس دوباره مادر شدن پس از شکست سرطان

امکان بارداری بعد از درمان سرطان وجود دارد؟ این سوالی‌ست که بیشتر خانم‌ها بعد از گذر از بیماری برایشان پیش می‌آید. با پیشرفت‌های چشمگیر در درمان سرطان، تعداد زیادی از زنان جوان به زندگی عادی و سالم بازمی‌گردند. یکی از نگرانی‌های مهم پس از بهبودی، بارداری شدن بعد از درمان سرطان است. این موضوع از نظر پزشکی، روانی و اجتماعی بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله، به بررسی دقیق تاثیر درمان سرطان بر باروری، روش‌های حفظ باروری و نکات مهم برای داشتن یک بارداری ایمن پس از سرطان می‌پردازیم. توضیحات دکتر احتجاب، رادیوتراپیست را درباره این موضوع بشنوید و در انتهای مقاله سوالات خود را به صورت آنلاین از ایشان بپرسید.

بارداری بعد از درمان سرطان؛ چالشی برای خانم‌ها

بارداری بعد از درمان سرطان اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا بسیاری از زنان جوان پس از بهبودی تمایل دارند مادر شوند، اما درمان‌های سرطان مانند شیمی درمانی و پرتو درمانی می‌تواند روی باروری تاثیر منفی بگذارد. شناخت دقیق این موضوع و برنامه ریزی صحیح، به زنان کمک می‌کند تا بتوانند باروری خود را حفظ کرده و بارداری ایمن‌تری را تجربه کنند. همچنین مشاوره پزشکی و بررسی‌های تخصصی پیش از بارداری، خطرات احتمالی را کاهش داده و سلامت مادر و جنین را تضمین می‌کند. بنابراین، توجه به این مسئله هم از نظر جسمی و هم روانی بسیار حیاتی است.

در این بخش توضیحات دکتر احتجاب، بهترین متخصص درمان سرطان در تهران را درباره موضوع مادر شدن بعد از گذر از سرطان می‌شنوید:

تاثیر درمان سرطان بر باروری

همانطور که گفتیم درمان‌های سرطان شامل شیمی درمانی، پرتو درمانی و جراحی می‌تواند به شدت بر توانایی باروری زنان تاثیر گذار باشد. این تاثیرات عمدتا ناشی از آسیب به سلول‌های تولید مثل و تغییرات هورمونی است که می‌تواند منجر به ناباروری یا کاهش ظرفیت باروری شود.

تاثیر شیمی درمانی بر باروری

شیمی درمانی با داروهای سیتوتوکسیک (سمی برای سلول‌ها) به ویژه آلوکسان (سیکلوفوسفامید)، بوسولفان، و کربوپلاتین می‌تواند به فولیکول‌های اولیه تخمدان آسیب برساند. فولیکول‌ها محل رشد و تکامل تخمک‌ها هستند و کاهش تعداد آنها منجر به کاهش ذخیره تخمدان (Ovarian Reserve) می‌شود. آسیب شیمی درمانی ممکن است گذرا یا دائمی باشد و بستگی به دوز، نوع دارو، سن بیمار و مدت زمان درمان دارد. تخمدان‌های زنان جوان‌تر معمولا نسبت به آسیب مقاوم‌تر هستند، اما در سنین بالاتر احتمال نارسایی زودرس تخمدان (POI) افزایش می‌یابد.

تاثیر پرتو درمانی بر باروری

پرتو درمانی یا رادیوتراپی به ویژه در ناحیه لگن، شکم یا ساکرال می‌تواند منجر به تخریب فولیکول‌ها و عروق خونی تخمدان شود که باعث کاهش خونرسانی و آسیب سلولی می‌گردد. دوزهای بالای تابش به طور مشخص خطر نارسایی تخمدان را افزایش می‌دهد. همچنین، پرتو درمانی می‌تواند به رحم آسیب برساند، منجر به کاهش حجم رحم، ضخامت مخاط رحم و کاهش قابلیت حفظ بارداری شود. این عوارض ممکن است منجر به افزایش خطر سقط خود به خودی و زایمان زودرس شوند.

تاثیر جراحی بر باروری

گاهی برای درمان سرطان رحم و دیگر بیماری‌های زنانه، جراحی‌هایی که شامل برداشت یک یا هر دو تخمدان، رحم یا لوله‌های رحمی است، انجام می‌شود. این روش‌های درمان مستقیما بر توانایی باروری تاثیر می‌گذارند. جراحی‌های محدود به تومور ممکن است آسیب کمتری ایجاد کنند، اما در موارد پیشرفته‌تر برداشت کامل یا جزئی دستگاه تولید مثل اجتناب ناپذیر است. آسیب عصبی و عروقی در نواحی جراحی نیز می‌تواند عملکرد تولید مثلی را مختل کند.

آیا روش‌های جدید درمان سرطان هم امکان بارداری بعد از سرطان را کاهش می‌دهند؟

ایمونوتراپی و تارگت تراپی روش‌های نوین درمان سرطان‌اند که به‌صورت هدفمند سیستم ایمنی یا سلول‌های سرطانی را مورد حمله قرار می‌دهند. برخلاف شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، این روش‌ها آسیب کمتری به سلول‌های سالم و باروری وارد می‌کنند و عوارض جانبی کمتری دارند.

ایمونوتراپی (Immunotherapy)

ایمونوتراپی که شامل داروهایی مانند مهارکننده‌های PD-1/PD-L1 و CTLA-4 است، سیستم ایمنی بدن را برای مقابله با سلول‌های سرطانی فعال می‌کند. بر اساس شواهد فعلی، ایمونوتراپی نسبت به شیمی درمانی و پرتو درمانی آسیب کمتری به بافت تخمدان و رحم وارد می‌کند. با این حال، مطالعات بلندمدت محدود است و برخی گزارش‌ها به احتمال بروز اختلالات هورمونی و التهاب تخمدان اشاره کرده‌اند که می‌تواند اثرات بالقوه بر باروری داشته باشد.

تارگت تراپی (Targeted Therapy)

تارگت تراپی شامل داروهایی است که مولکول‌ها یا مسیرهای خاصی در سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهند. این روش‌ها معمولا نسبت به شیمی درمانی سمیت کمتری دارند و اثر مخرب کمتری بر بافت‌های سالم از جمله تخمدان‌ها نشان داده‌اند. با این حال، بسته به نوع دارو و هدف درمانی، ممکن است اثرات متفاوتی بر سیستم تولید مثل وجود داشته باشد. مطالعات اخیر تأکید می‌کنند که هرچند درمان هدفمند نسبتا ایمن‌تر است، اما باید هر مورد به صورت اختصاصی ارزیابی شود.

اگر پزشک شما در زمینه روش‌های درمانی سرطان اطلاعات کامل و بروزی داشته باشید، می‌تواند برنامه درمانی شما را با بهترین روش‌های درمان سرطان و کمترین عوارض برنامه ریزی کند.

احتمال بارداری بعد از درمان سرطان

مطالعات معتبر نشان می‌دهند که حدود 50 تا 80 درصد زنان جوان پس از درمان سرطان قادر به بارداری طبیعی هستند، اما این میزان بسته به نوع سرطان، سن بیمار و شدت درمان متفاوت است. به‌طور خاص، زنانی که تحت شیمی درمانی یا پرتو درمانی شدید قرار گرفته‌اند، احتمال ناباروری تا 30 درصد افزایش می‌یابد. بنابراین، حفظ باروری و مشاوره پیش از درمان نقش کلیدی در افزایش شانس بارداری پس از سرطان دارد.

🤱🏻بعد از جراحی سرطان سینه امکان شیردهی وجود دارد⁉️

فاصله مناسب بین پایان درمان و بارداری

پس از اتمام درمان سرطان، تعیین زمان مناسب برای بارداری بعد از درمان سرطان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پزشکان توصیه می‌کنند که حداقل ۲ سال از پایان درمان گذشته باشد تا بدن فرصت کافی برای بازسازی سلول‌ها، ترمیم بافت‌ها و بازگشت تعادل هورمونی را داشته باشد. در برخی موارد، به ویژه سرطان‌هایی که نیاز به درمان‌های طولانی‌تر یا پرخطرتری مانند شیمی درمانی سنگین یا پرتو درمانی گسترده داشته‌اند، توصیه می‌شود فاصله زمانی تا ۳ تا ۵ سال افزایش یابد.

این بازه زمانی به دلایل زیر اهمیت دارد:

• کاهش ریسک عود سرطان: بسیاری از سرطان‌ها در دو تا پنج سال اول پس از درمان، بیشترین احتمال بازگشت را دارند. به تعویق انداختن بارداری تا پایان این دوره می‌تواند از خطرات احتمالی جلوگیری کند.
• بهبود کیفیت تخمک‌ها و سلامت باروری: سلول‌های تخمک نیاز به زمان دارند تا پس از آسیب‌های درمانی به طور کامل بهبود یابند و باروری به شرایط مطلوب بازگردد.
• کاهش خطرات بارداری: بارداری زودهنگام بعد از درمان ممکن است با افزایش خطر سقط، زایمان زودرس و مشکلات رشد جنین همراه باشد.

روش‌های حفظ یا بازگرداندن باروری

برای زنانی که پیش از درمان سرطان می‌خواهند باروری خود را حفظ کنند، روش‌هایی وجود دارد که ریسک ناباروری را کاهش می‌دهد.

فریز تخمک و جنین

یکی از روش‌های موثر، فریز تخمک یا جنین قبل از شروع درمان است تا بعداً بتوان از آن‌ها برای بارداری استفاده کرد.

داروهای محافظ تخمدان

داروهایی وجود دارند که با کاهش فعالیت تخمدان‌ها در طول شیمی‌درمانی، از آسیب جلوگیری می‌کنند.

استفاده از رحم جایگزین

در مواردی که رحم برداشته شده یا آسیب دیده، استفاده از رحم جایگزین گزینه‌ای برای حاملگی است.

بارداری ایمن پس از سرطان

بارداری بعد از درمان سرطان نیازمند مراقبت ویژه و نظارت دقیق پزشک است تا سلامت مادر و جنین تضمین شود. برای این منظور باید نکات زیر رعایت شوند:

• انجام آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های منظم برای ارزیابی سلامت باروری و رشد جنین
• کنترل عوارض احتمالی مانند پره‌اکلامپسی، زایمان زودرس و دیابت بارداری
• پیروی از رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی مورد نیاز مادر و جنین
• انجام ورزش سبک و متعادل تحت نظر پزشک
• کنترل وزن و اجتناب از چاقی یا کم‌وزنی شدید
• پرهیز کامل از سیگار، الکل و مواد مضر محیطی
• حمایت روانی و کاهش استرس برای حفظ سلامت روان مادر
• همکاری مستمر و پیگیری منظم با تیم پزشکی تخصصی

نقش تیم پزشکی و مشاوره ژنتیک

تیم تخصصی متشکل از رادیوتراپیست و انکولوژیست، متخصص زنان و ژنتیک به برنامه ریزی دقیق برای بارداری کمک می‌کند و ریسک‌های احتمالی را کاهش می‌دهد. برای دریافت مشاوره آنلاین با بهترین رادیوتراپیست تهران همین حالا اقدام کنید.

❓سوالات متداول درباره بارداری بعد از درمان سرطان

بعد از درمان سرطان با خیال راحت مادر شوید!

بارداری بعد از درمان سرطان موضوعی پیچیده ولی قابل تحقق است. با مشاوره مناسب، پیگیری پزشکی و استفاده از روش‌های حفظ باروری، بسیاری از زنان می‌توانند تجربه مادر شدن را پس از درمان سرطان داشته باشند. رعایت فاصله مناسب پس از درمان، بررسی‌های پزشکی و سبک زندگی سالم از نکات کلیدی این مسیر است.