سرطان پستان یکی از شایعترین بیماریهای بدخیم در میان زنان است و شناخت زودهنگام آن میتواند مسیر درمان را به طور چشمگیری تغییر دهد. بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه میکنند که تغییرات کوچکی در پستان احساس میکنند؛ تغییراتی که اگر در همان مراحل اولیه بررسی شوند، احتمال درمان کامل بسیار بالاست. در این مقاله یک راهنمای جامع، علمی و در عین حال قابل درک برای بیماران ارائه میشود تا بتوانید علائم، دلایل، روشهای تشخیص و درمان سرطان سینه را بهتر بشناسید و در صورت لزوم تصمیم گیری صحیح و به موقع داشته باشید. شما در این مقاله به پاسخ تمام سوالات خود درباره سرطان سینه خواهید رسید و امکان مشاوره آنلاین با متخصص را نیز خواهید داشت.
سرطان پستان چیست؟
سرطان پستان زمانی شکل میگیرد که سلولهای طبیعی بافت پستان دچار تغییرات ژنتیکی میشوند و رشد غیرقابل کنترلی پیدا میکنند. این رشد غیرطبیعی منجر به ایجاد تومور پستان میشود؛ تودهای که میتواند خوشخیم یا بدخیم باشد. نوع بدخیم یا سرطان سینه توانایی نفوذ به بافتهای اطراف، حمله به غدد لنفاوی و انتشار به سایر نقاط بدن را دارد. این بیماری هم در زنان و هم در مردان رخ میدهد، اما شیوع آن در خانمها بسیار بیشتر است.
از نظر بافت شناسی، سرطان پستان بیشتر از دو ناحیه منشا میگیرد:
- مجاری شیری (Ducts)
- لوبولها یا غدد تولید شیر (Lobules)
بسته به محل اولیه رشد و نوع سلولهای درگیر، سرطان انواع مختلفی دارد که مسیر درمان سرطان سینه و پیشآگهی آن را تعیین میکند.
سرطان سینه چگونه در بدن پخش میشود؟
سرطان سینه زمانی در بدن پخش میشود که سلولهای پستان دچار جهش شده و از رشد طبیعی خارج شوند. این سلولها به تدریج توانایی نفوذ، حرکت و تشکیل تومورهای جدید را پیدا میکنند. روند گسترش بیماری معمولا به این شکل اتفاق میافتد:
- سلولهای سرطانی چرخه طبیعی مرگ را از دست میدهند و شروع به تکثیر کنترل نشده میکنند.
- این سلولها به تدریج از محل اولیه خارج شده و به بافتهای اطراف پستان حمله میکنند.
- سپس وارد سیستم لنفاوی میشوند، به خصوص غدد لنفاوی زیر بغل که نخستین محل انتشار محسوب خواهد شد.
- بخشی از سلولها از طریق جریان خون حرکت کرده و میتوانند به نقاط دورتر بدن برسند.
- پس از رسیدن به اندامهای دیگر مانند استخوان، کبد، ریه یا مغز، در آنجا ساکن شده و تومورهای جدید ایجاد میکنند؛ مرحلهای که به آن متاستاز گفته میشود.
این روند نشان میدهد که چرا تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع نقش حیاتی در جلوگیری از پیشرفت سرطان دارد.
🌟غربالگری سرطان پستان چگونه انجام میشود⁉️
مراحل سرطان سینه
مراحل سرطان براساس میزان گسترش بیماری انجام میشود و نقش تعیین کنندهای در انتخاب درمان دارد.
مرحله صفر (Stage 0)
در این مرحله که با نام DCIS شناخته میشود، سلولهای غیرطبیعی فقط داخل مجاری شیری قرار دارند و هنوز وارد بافت اطراف نشدهاند. این مرحله تهاجمی نیست و معمولا با جراحی و در صورت نیاز پرتودرمانی به طور کامل درمان میشود. شانس بهبودی در این مرحله بسیار بالا است.
مرحله یک (Stage I)
تومور کوچک است و معمولا کمتر از ۲ سانتی متر اندازه دارد و یا فقط تعداد محدودی سلول سرطانی در غدد لنفاوی نزدیک دیده میشود. سرطان در این مرحله همچنان موضعی است و با درمانهایی مثل جراحی، پرتودرمانی یا درمان دارویی، نتیجه درمان بسیار موفقیت آمیز خواهد بود.
مرحله دو (Stage II)
در این مرحله، تومور بزرگتر شده یا چند غده لنفاوی اطراف را درگیر کرده است، اما هنوز به اعضای دوردست گسترش نیافته. درمان اغلب ترکیبی از جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی و در صورت نیاز هورمون درمانی یا درمان هدفمند است. پاسخ به درمان همچنان بسیار خوب است.
مرحله سه (Stage III)
سرطان پیشرفتهتر است و ممکن است پوست پستان، غدد لنفاوی متعدد یا دیواره قفسه سینه را درگیر کرده باشد، اما هنوز متاستاز دوردست ایجاد نشده است. درمان با داروهای سیستمیک آغاز میشود و سپس جراحی و پرتودرمانی انجام میشود. هدف، کوچککردن تومور و جلوگیری از گسترش بیشتر است.
مرحله چهار (Stage IV)
در مرحله چهار، سرطان به اندامهای دیگر مانند استخوان، ریه یا کبد منتشر شده و متاستاز ایجاد کرده است. درمان در این مرحله بیشتر با هدف کنترل بیماری، کاهش علائم و افزایش کیفیت زندگی انجام میشود. درمانهای دارویی جدید میتوانند طول عمر بسیاری از بیماران را بهطور قابلتوجه افزایش دهند.
انواع سرطان پستان را بشناسید
دسته بندی سرطان پستان بر اساس محل شروع تومور در بافت پستان و ویژگیهای بیولوژیک سلولها انجام میشود. اینکه سرطان از مجاری شیری یا لوبولها آغاز شده باشد، رفتار و الگوی گسترش آن را مشخص میکند. از طرف دیگر، وجود یا نبود گیرندههای هورمونی و پروتئین HER2 تعیین میکند سرطان به چه درمانی پاسخ میدهد. ترکیب این معیارها انواع مختلف سرطان پستان را تعریف میکند و به انتخاب بهترین روش درمان کمک میکند. مهمترین انواع سرطان عبارتند از:
۱. سرطان داکتال درجا: غیرتهاجمی است. سلولها داخل مجاری شیر باقی ماندهاند.
۲. سرطان داکتال تهاجمی: شایعترین نوع سرطان سینه. سلولها از مجاری خارج شده و به بافت اطراف حمله میکنند.
۳. سرطان لوبولار درجا: یک اختلال غیرتهاجمی که بیشتر نشان دهنده افزایش خطر سرطان در آینده است.
۴. سرطان لوبولار تهاجمی: از لوبولها شروع شده و میتواند به غدد لنفاوی یا اعضای دیگر گسترش یابد.
۵. سرطان التهابی پستان: نوعی بسیار تهاجمی. پستان قرمز، گرم و متورم میشود و ظاهر پوست پرتقالی دارد.
۶. سرطان پستان متاستاتیک: زمانی است که سلولها به اندامهای دوردست رسیدهاند و نیاز به درمانهای سیستمیک دارد.
۷. HER2 مثبت: سرطانهایی که پروتئین HER2 در سطح سلول زیاد دارند و معمولا با داروهای هدفمند مانند تراستوزوماب درمان میشوند.
۸. سرطان پستان سه گانه منفی: فاقد گیرندههای استروژن، پروژسترون و HER2 است و تهاجمیتر است.
اگر درباره سرطان پستان نیاز به مشاوره تخصصی دارید، فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود:
آمار جهانی میزان شیوع سرطان پستان
براساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت، سرطان سینه شایعترین سرطان در میان زنان جهان محسوب میشود و هر سال بیش از ۲.۳ میلیون زن در سراسر دنیا با این بیماری تشخیص داده میشوند. این آمار نشان میدهد که سرطان پستان نه تنها یک چالش فردی، بلکه یک معضل بزرگ سلامت عمومی است و همچنان در صدر عوامل تهدیدکننده سلامت زنان قرار دارد. افزایش موارد ابتلا در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نشان میدهد که این بیماری تحت تاثیر عوامل متعدد ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی است و نیاز به برنامه ریزی جدی برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام دارد.
در ایران نیز سرطان پستان یکی از مهمترین سرطانهای زنان است و سالانه حدود ۱۴ هزار زن به آن مبتلا میشوند. نکته قابل توجه این است که میانگین سن ابتلا در ایران پایینتر از میانگین جهانی گزارش شده و اغلب بیماران در بازه سنی ۴۵ تا ۵۰ سال تشخیص داده میشوند. این موضوع اهمیت انجام غربالگری و ماموگرافی منظم را دو چندان میکند، زیرا تشخیص زودهنگام میتواند احتمال درمان موفق را به طور چشمگیری افزایش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
🌟آیا سرطان سینه در مردان نیز وجود دارد⁉️
دلایل ابتلا به سرطان سینه چیست؟
دلایل قطعی سرطان هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما عوامل خطر سرطان سینه طبق تحقیقات و گزارشات، عبارتند از:
۱. عوامل ژنتیکی و ارثی
بخشی از موارد سرطان سینه به دلیل جهش در ژنهای ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 رخ میدهد. این جهشها از والدین به فرزندان منتقل میشوند و احتمال ابتلا به سرطان پستان را به طور قابل توجه افزایش میدهند. زنانی که این جهشها را دارند در سنین پایینتر و به شکل تهاجمیتری درگیر بیماری میشوند. آزمایشهای ژنتیکی میتواند به شناسایی این افراد کمک کند تا تحت برنامههای غربالگری دقیقتری قرار بگیرند.
۲. سابقه خانوادگی
اگر یکی از بستگان درجه یک مانند مادر، خواهر یا دختر به سرطان پستان مبتلا شده باشد، خطر ابتلا در فرد بالاتر میرود. این افزایش خطر ممکن است ناشی از ژنهای مشترک، سبک زندگی مشابه یا ترکیبی از هر دو باشد. حتی سابقه سرطان تخمدان در خانواده نیز میتواند احتمال بروز سرطان سینه را بالا ببرد. افرادی با سابقه خانوادگی قوی باید غربالگری را زودتر آغاز کنند.
۳. هورمونها
هورمون استروژن نقش مهمی در رشد سلولهای پستان دارد و افزایش طول مدت قرارگیری بدن در معرض آن میتواند خطر سرطان را بالا ببرد. عواملی مانند شروع قاعدگی در سنین پایین، یائسگی دیرهنگام و مصرف طولانی مدت هورمون درمانی باعث افزایش سطح استروژن در بدن میشوند. این تغییرات هورمونی میزان تقسیم سلولی را افزایش داده و احتمال جهش و سرطان را بیشتر میکنند. به همین دلیل تنظیمات هورمونی و مصرف داروهای هورمونی باید با نظر پزشک انجام شود.
۴. سبک زندگی
برخی عادات و رفتارهای روزمره تاثیر مستقیمی بر افزایش خطر سرطان سینه دارند. چاقی و اضافه وزن به ویژه پس از یائسگی، سطح استروژن را در بدن افزایش میدهد. مصرف الکل و سیگار نیز با ایجاد آسیب سلولی، احتمال جهش DNA را بیشتر میکنند. کم تحرکی و عدم فعالیت بدنی باعث تغییرات هورمونی و افزایش چربی بدن شده و زمینه ساز سرطان میشود. اصلاح سبک زندگی میتواند تاثیر قابل توجهی در کاهش خطر داشته باشد.
۵. بارداری و شیردهی
بارداری در سنین بالاتر، بخصوص بعد از ۳۰ سالگی، میتواند احتمال سرطان پستان را کمی افزایش دهد. از طرفی، زنانی که شیردهی ندارند یا مدت شیردهی کوتاه است در معرض خطر بیشتری قرار میگیرند. شیردهی طولانی مدت باعث کاهش تعداد چرخههای قاعدگی و کاهش سطح هورمون استروژن میشود و اثر محافظتی دارد. زمانبندی بارداری و شیردهی از عوامل موثر در تنظیم هورمونها و کاهش خطر سرطان است.
علائم سرطان سینه که باید جدی گرفته شود
علائم سرطان سینه همیشه یکسان نیستند و حتی ممکن است بیمار هیچ علامتی نداشته باشد. اما مهمترین نشانههایی که باید فورا بررسی شوند عبارتند از:
- وجود توده سفت و بدون درد در پستان یا زیر بغل
- تغییر در اندازه یا فرم پستان
- فرورفتگی یا تغییر ناگهانی در نوک پستان
- قرمزی یا ظاهر پوست پرتقالی
- ترشح خونی یا غیرعادی از نوک پستان
- درد مداوم پستان که علت واضحی ندارد
- تورم یا التهاب غیرطبیعی
اگر هر کدام از این تغییرات را مشاهده کردید، مراجعه به متخصص ضروری است.
🩺به محض مشاهده این علائم باید توسط متخصص ویزیت شوید تا در صورت بروز بیماری در همان مراحل اولیه درمان را آغاز نمایید. برای بررسی علائم از طریق شماره زیر با پزشک در تماس باشید👇🏼
📲۰۹۰۰۲۰۵۸۱۲۰💬
روشهای تشخیص سرطان سینه
تشخیص سرطان سینه با مجموعهای از روشهای معاینه، تصویربرداری و آزمایشهای تخصصی انجام میشود تا کوچکترین تغییرات پستان بهدرستی شناسایی شود. پزشک معمولا چند روش را همزمان بکار میگیرد تا تشخیص دقیقتری حاصل شود.
- معاینه بالینی پزشک شامل بررسی ظاهر پستان، لمس نواحی مختلف و ارزیابی هرگونه توده، درد یا تغییر پوستی است و نخستین مرحله در تشخیص محسوب میشود.
- ماموگرافی بهعنوان مهمترین روش غربالگری، قادر است تودههای بسیار کوچک یا رسوبات کلسیمی را پیش از قابل لمس شدن شناسایی کند و نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام دارد.
- سونوگرافی پستان برای زنان جوان یا افرادی که بافت پستان متراکم دارند کاربرد بالایی دارد و کمک میکند بین تودههای جامد و کیستها تمایز داده شود.
- MRI پستان در بیماران پرخطر، افراد دارای جهش ژنتیکی یا زمانی که سایر روشها نتیجه واضحی ارائه نمیدهند استفاده میشود و دقت بالایی در یافتن ضایعات دارد.
- بیوپسی پستان دقیقترین روش تشخیص است و با نمونهبرداری از بافت مشکوک، نوع و درجه سرطان بهصورت قطعی مشخص میشود.
- آزمایشهای تکمیلی مانند بررسی گیرندههای هورمونی ER و PR، ارزیابی HER2 و اندازهگیری شاخص Ki67 اطلاعات مهمی درباره رفتار تومور ارائه میدهد و مسیر درمان را تعیین میکند.
درمان سرطان سینه چگونه انجام میشود؟
انتخاب درمان بر اساس نوع سرطان، مرحله بیماری، سن بیمار و وضعیت گیرندههای هورمونی انجام میشود.
۱. جراحی
جراحی سرطان سینه یکی از اصلی ترین روشهای درمان سرطان سینه است و بسته به شرایط بیمار به دو شکل انجام میشود: لامپکتومی که در آن تومور و مقدار کمی از بافت اطراف برداشته میشود و پستان حفظ میگردد و ماستکتومی که شامل برداشتن کامل پستان است.
۲. پرتودرمانی
پرتودرمانی یا رادیوتراپی سرطان سینه با استفاده از اشعههای پرانرژی، سلولهای سرطانی باقی مانده بعد از جراحی را از بین میبرد و احتمال بازگشت بیماری را کاهش میدهد. در برخی بیماران که امکان جراحی ندارند یا نوع خاصی از تومور دارند، پرتودرمانی میتواند به عنوان درمان اصلی استفاده شود.
۳. شیمی درمانی
شیمی درمانی سرطان سینه از داروهای قدرتمندی استفاده میکند که سلولهای سرطانی در حال رشد را هدف قرار میدهند. این روش میتواند قبل از جراحی برای کوچک کردن تومور یا بعد از جراحی برای کاهش احتمال عود استفاده شود. برای سرطانهای تهاجمی یا دارای خطر گسترش، شیمی درمانی یکی از موثرترین گزینههای درمانی است.
۴. هورمون درمانی
این روش برای بیمارانی کاربرد دارد که تومور آنها گیرندههای هورمونی استروژن یا پروژسترون (ER/PR مثبت) دارد. داروهایی مانند تاموکسیفن یا مهارکنندههای آروماتاز سطح هورمونهای محرک رشد تومور را کاهش میدهند و از عود بیماری جلوگیری میکنند.
۵. درمان هدفمند
تارگت تراپی در سرطان سینه در سرطانهای HER2 مثبت، سلولهای سرطانی پروتئین HER2 را بیش از حد تولید میکنند و با سرعت بیشتری رشد میکنند. داروهای هدفمند مانند تراستوزوماب و پرتوزوماب به طور اختصاصی این پروتئین را مسدود کرده و رشد تومور را مهار میکنند. این درمان همراه با شیمی درمانی استفاده میشود و نتایج بسیار موفقی دارد.
۶. ایمونوتراپی
ایمونوتراپی با تقویت سیستم ایمنی بدن، سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد. این روش بهویژه در برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان سه گانه منفی موثر است؛ نوعی سرطان که نسبت به درمانهای هورمونی و هدفمند پاسخ نمیدهد.
نقش پیشگیری و غربالگری سرطان سینه
پیشگیری از سرطان سینه به صورت کامل و قطعی ممکن نیست، اما میتوان با اصلاح سبک زندگی و مراقبتهای لازم، خطر ابتلا را به میزان قابلتوجهی کاهش داد. حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل از مهمترین اقدامات پیشگیرانه هستند و به تعادل هورمونی و سلامت عمومی بدن کمک میکنند.
در کنار این موارد، غربالگری نقش اساسی در تشخیص زودهنگام دارد. براساس توصیهها، زنان بالای ۴۰ سال باید سالانه ماموگرافی انجام دهند و زنانی که سابقه خانوادگی یا عوامل خطر دارند، باید غربالگری را زودتر آغاز کنند. افراد پرخطر نیز ممکن است به ترکیب ماموگرافی و MRI نیاز داشته باشند. تشخیص زودهنگام احتمال درمان موفق را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
❓سوالات متداول بیماران درباره سرطان سینه
در حدود ۵ تا ۱۰ درصد موارد، سرطان پستان به علت جهشهای ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 رخ میدهد. داشتن این جهشها لزوما به معنی ابتلای قطعی نیست، اما احتمال را بهطور قابلتوجه افزایش میدهد.
بله، اگرچه بسیار نادر است، اما مردان نیز ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی، هورمونی یا سابقه خانوادگی به سرطان سینه مبتلا شوند و باید هر تغییر مشکوکی را جدی بگیرند.
خیر، بسیاری از تودههای پستانی خوشخیم هستند؛ اما تشخیص قطعی تنها با معاینه و تصویربرداری امکانپذیر است، بنابراین هر توده جدید باید توسط پزشک بررسی شود.
در برخی بیماران امکان عود وجود دارد، اما با پیگیری منظم، بررسیهای دورهای و ادامه درمانهای تکمیلی میتوان احتمال بازگشت بیماری را به حداقل رساند و آن را کنترل کرد.
نتیجه گیری
شناخت دقیق سرطان سینه و آگاهی از علائم آن، نگرانیهای بیماران را کاهش میدهد و به تشخیص زودهنگام کمک میکند. این بیماری اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، در بسیاری از موارد قابل درمان است. توجه به تغییرات پستان، انجام غربالگری منظم و مراجعه فوری به پزشک در صورت مشاهده علائم هشداردهنده میتواند زندگی فرد را نجات دهد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با هرگونه تغییر مشکوک در پستان روبهرو هستید، بهتر است سریعا توسط پزشک متخصص بررسی شود؛ زیرا تصمیم گیری به موقع، مهمترین گام برای درمان موفق است.