انواع سرطان دستگاه گوارش را بشناسید

سرطان دستگاه گوارش به مجموعه‌ای از سرطان‌ها گفته می‌شود که اندام‌های گوارشی مانند معده، روده بزرگ، کبد، پانکراس و مری را درگیر می‌کند. این بیماری‌ها اغلب در مراحل اولیه علائم واضحی ندارند، اما تشخیص زودهنگام می‌تواند شانس درمان را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. بسیاری از موارد با علائمی ساده مانند درد شکم، کاهش وزن یا تغییر در اجابت مزاج شروع می‌شوند که نباید نادیده گرفته شوند. آگاهی از عوامل خطر و نشانه‌های هشداردهنده نقش کلیدی در پیشگیری و تشخیص به‌ موقع دارد. در ادامه این مقاله، مهم‌ترین علائم، روش‌های تشخیص زودهنگام را به‌ صورت دقیق بررسی می‌کنیم.

سرطان دستگاه گوارش چیست؟

دستگاه گوارش مسیری به طول 25 فوت است که از دهان تا مقعد امتداد دارد. هر چیزی که می خورید از مری عبور می کند و در معده و روده کوچک برای استخراج مواد مغذی پردازش می شود. در نهایت، مواد زائد از طریق روده بزرگ و راست روده از بدن شما خارج می شوند.سرطان دستگاه گوارش (GI) رشد کنترل نشده سلول های غیرطبیعی (سرطان) در دستگاه گوارش و سایر اندام های شکمی است. انواع مختلفی از سرطان های دستگاه گوارش وجود دارد، از جمله سرطان مری، معده، لوزالمعده، روده کوچک، کولون، رکتوم و مقعد. هر سرطانی متفاوت است و نیاز به درمان خاصی دارد. در صورت مشاهده علائمی که شما را نگران می کند، انجام معاینات و غربالگری منظم مهم است.

علائم شایع و ابتدایی سرطان دستگاه گوارش

علائم رایج سرطان هایی که بر دستگاه گوارش شما تأثیر می گذارد، لزوماً نشان دهنده ابتلا به سرطان نیست. ضروری است که تشخیص و درمان مناسب داشته باشید، به خصوص اگر علائم زیر را به طور مداوم در یک دوره زمانی تجربه کنید.

✔ درد شکم

✔ پری قسمت فوقانی شکم بعد از خوردن یک وعده غذایی کوچک

✔ سوزش سر دل یا سوء هاضمه

✔ حالت تهوع

✔ اشتهای ضعیف

✔ استفراغ کردن

✔ کاهش وزن غیر قابل توضیح

🌟مهمترین نکات درباره سرطان معده را بدانید⁉️

انواع سرطان دستگاه گوارش

هر قسمت از دستگاه گوارش ممکن است بافت سرطانی را ایجاد کند که منحصر به آن قسمت از بدن شما است، مانند:

سرطان مقعد

سرطان مقعد معمولا با علائمی مانند خونریزی از مقعد، درد هنگام دفع یا احساس وجود توده در ناحیه مقعد بروز می‌کند. این سرطان نسبتاً نادر است اما ارتباط مستقیمی با عفونت ویروس HPV دارد. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد. درمان اغلب ترکیبی از شیمی‌درمانی و پرتودرمانی است و در موارد خاص جراحی انجام می‌شود.

سرطان روده یا کولورکتال

سرطان روده بزرگ یا رکتوم شروع می‌شود و از شایع‌ترین سرطان‌های گوارشی است. تغییر در عادات دفع، وجود خون در مدفوع و کاهش وزن بی‌دلیل از علائم مهم آن هستند. غربالگری با کولونوسکوپی می‌تواند پولیپ‌های پیش‌سرطانی را قبل از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و حذف کند. درمان بسته به مرحله بیماری شامل جراحی، شیمی‌درمانی و گاهی پرتودرمانی است.

سرطان مری

سرطان مری اغلب با دشواری در بلع، احساس گیر کردن غذا و کاهش وزن تدریجی ظاهر می‌شود. رفلاکس مزمن و مری بارت از عوامل خطر مهم آن محسوب می‌شوند. این سرطان معمولاً در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود، بنابراین توجه به علائم اولیه اهمیت دارد. درمان شامل جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی به‌صورت تکی یا ترکیبی است.

سرطان معده

سرطان معده ممکن است با علائمی مانند درد یا سوزش مداوم معده، احساس سیری زودرس و کاهش اشتها همراه باشد. عفونت هلیکوباکتر پیلوری، رژیم غذایی نامناسب و سابقه خانوادگی از عوامل خطر مهم هستند. در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد. درمان معمولاً شامل جراحی و در برخی موارد شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی است.

سرطان پانکراس

سرطان پانکراس یکی از تهاجمی‌ترین سرطان‌های گوارشی است و اغلب دیر تشخیص داده می‌شود. زردی پوست، درد پشت یا شکم و کاهش وزن ناگهانی از علائم هشداردهنده آن هستند. سیگار کشیدن، دیابت و چاقی از عوامل خطر شناخته‌شده‌اند. درمان بر اساس مرحله بیماری شامل جراحی، شیمی‌درمانی و درمان‌های هدفمند است.

سرطان روده کوچک

سرطان روده کوچک بیماری نادری است و ممکن است با درد شکم، اسهال مزمن یا مدفوع تیره بروز کند. بیماری‌های التهابی روده مانند کرون می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند. به دلیل علائم غیراختصاصی، تشخیص آن ممکن است با تأخیر انجام شود. درمان عمدتاً جراحی است و در برخی موارد شیمی‌درمانی نیز استفاده می‌شود.

سرطان کبد

سرطان کبد اغلب در زمینه بیماری‌های مزمن کبدی مانند هپاتیت یا سیروز ایجاد می‌شود. این سرطان می‌تواند از سلول‌های کبدی (کارسینوم هپاتوسلولار) یا مجاری صفراوی منشأ بگیرد. علائمی مانند درد قسمت راست بالای شکم، کاهش وزن و زردی ممکن است دیده شود. درمان شامل جراحی، پیوند کبد، درمان‌های موضعی یا دارودرمانی هدفمند است.

سرطان کیسه صفرا

سرطان کیسه صفرا معمولا در مراحل اولیه بدون علامت است و به همین دلیل دیر تشخیص داده می‌شود. سنگ‌های صفراوی و التهاب مزمن از عوامل خطر مهم آن هستند. درد مداوم در سمت راست شکم و زردی می‌تواند از نشانه‌های پیشرفته بیماری باشد. درمان اصلی جراحی است و در موارد پیشرفته از شیمی‌درمانی نیز استفاده می‌شود.

روش‌های نمونه برداری برای تشخیص سرطان دستگاه گوارش

آندوسکوپی

آندوسکوپی روشی تشخیصی است که با استفاده از لوله‌ای باریک و انعطاف‌پذیر مجهز به دوربین، امکان مشاهده مستقیم مری، معده و دوازدهه را فراهم می‌کند. این روش به پزشک اجازه می‌دهد ضایعات مشکوک مانند زخم، توده یا التهاب غیرطبیعی را ارزیابی کند. در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، همزمان می‌توان نمونه‌برداری انجام داد. آندوسکوپی یکی از ابزارهای کلیدی در تشخیص زودهنگام سرطان‌های بخش فوقانی دستگاه گوارش است.

کلونوسکوپی

کلونوسکوپی روش استاندارد بررسی روده بزرگ و راست‌روده است و نقش مهمی در غربالگری سرطان کولورکتال دارد. در این روش، کل طول روده بزرگ با دوربین مخصوص بررسی می‌شود. مزیت مهم آن امکان برداشت پولیپ‌های پیش‌سرطانی در همان جلسه است. این اقدام می‌تواند از تبدیل پولیپ به سرطان جلوگیری کند.

بیوپسی (نمونه‌برداری)

بیوپسی معیار قطعی تشخیص سرطان محسوب می‌شود. در این روش، نمونه کوچکی از بافت مشکوک برداشته شده و زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلول‌های سرطانی بررسی می‌شود. نمونه‌برداری می‌تواند از طریق آندوسکوپی، جراحی یا با هدایت تصویربرداری مانند سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن انجام شود. نتیجه بیوپسی نوع دقیق سرطان و درجه تهاجم آن را مشخص می‌کند.

اندوسونوگرافی (EUS)

اندوسونوگرافی ترکیبی از آندوسکوپی و سونوگرافی است که تصاویر دقیقی از لایه‌های دیواره دستگاه گوارش و بافت‌های اطراف ارائه می‌دهد. این روش به‌ویژه برای ارزیابی عمق نفوذ تومور و درگیری غدد لنفاوی کاربرد دارد. همچنین امکان انجام بیوپسی دقیق از توده‌های عمقی را فراهم می‌کند. اندوسونوگرافی در تعیین مرحله بیماری (Stage) نقش مهمی دارد.

لاپاراسکوپی تشخیصی

لاپاراسکوپی تشخیصی یک روش کم‌تهاجمی است که در آن دوربین کوچکی از طریق برش ظریف وارد حفره شکم می‌شود. این روش امکان مشاهده مستقیم اندام‌های داخلی و بررسی انتشار احتمالی سرطان را فراهم می‌کند. در صورت نیاز می‌توان همزمان نمونه‌برداری نیز انجام داد. لاپاراسکوپی معمولاً برای ارزیابی مراحل پیشرفته یا قبل از تصمیم‌گیری درمانی استفاده می‌شود.

راه های ارتباطی با بهترین متخصص درمان سرطان در تهران

تشخیص سرطان های دستگاه گوارش

سرطان‌های دستگاه گوارش شامل انواعی چون سرطان مری، معده، روده بزرگ، کبد، لوزالمعده و مقعد است که تشخیص به‌موقع آن‌ها می‌تواند تاثیر چشمگیری در موفقیت درمان داشته باشد. در ادامه، به رایج‌ترین روش‌های تشخیص این سرطان‌ها پرداخته می‌شود:

• بررسی علائم بالینی: تشخیص سرطان معمولا با مشاهده علائم اولیه آغاز می‌شود.این علائم ممکن است نشان‌دهنده مشکلاتی باشند که نیاز به بررسی‌های تخصصی‌تر دارند.
• آزمایش‌های خون: مارکرهای توموری: برخی سرطان‌ها موجب افزایش نشانگرهای خاصی در خون می‌شوند.
• روش‌های تصویربرداری: برخی روش های تصویر برداری مانند سونوگرافی شکمی به منظور شناسایی توده‌های مشکوک در کبد، پانکراس یا سایر ارگان‌ها انجام می شود یا از سی‌تی‌اسکن برای بررسی تومورها، اندازه آن‌ها و گسترش به سایر نقاط بدن استفاده می‌شود. همچنین انجام “ام آر آی” برای بررسی بافت‌های نرم و ارزیابی دقیق کبد و لوزالمعده مفید است. یا از روش های پیشرفته تر مانند: پت‌اسکن (PET Scan) برای شناسایی نواحی با فعالیت متابولیکی غیرطبیعی، مانند سلول‌های سرطانی می توان کمک گرفت.
• آزمایش‌های مدفوع: این آزمایش می‌تواند نشانه‌های خونریزی میکروسکوپی در دستگاه گوارش را شناسایی کند که ممکن است ناشی از سرطان کولورکتال باشد.
• آزمایش‌های ژنتیکی: در مواردی که سابقه خانوادگی سرطان‌های دستگاه گوارش وجود دارد، آزمایش‌های ژنتیکی می‌توانند به شناسایی خطر ابتلا و مدیریت بهتر بیماری کمک کنند.

❓سوالات متداول درباره تشخیص سرطان دستگاه گوارش

نتیجه گیری

هر یک از سرطان‌های دستگاه گوارش می‌تواند علائم و علت متفاوتی داشته باشند. غربالگری منظم، توجه به علائم اولیه و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده نشانه‌های مشکوک، می‌تواند به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر کمک کند.