مراحل سرطان سینه چگونه تعیین می‌شود؟

شناسایی مراحل سرطان سینه نقش حیاتی در انتخاب روش درمانی و پیش‌بینی پیش‌آگهی بیماری دارد. این مراحل که بر اساس اندازه تومور، میزان درگیری غدد لنفاوی و گسترش به اندام‌های دیگر تعیین می‌شوند، به پزشکان کمک می‌کنند تا برنامه درمانی مناسب را برای هر بیمار تدوین کنند. تفاوت‌های میان مراحل سرطان سینه می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی بر شدت بیماری و نتایج درمان تأثیر بگذارد.  در این مقاله، به بررسی مراحل مختلف سرطان سینه و اهمیت هر یک در فرآیند تشخیص و درمان خواهیم پرداخت.

مراحل سرطان سینه چگونه تعیین می‌شود؟

تعیین مرحله سرطان سینه یک فرآیند دقیق و چندمرحله‌ای است که با ترکیب معاینه بالینی، تصویربرداری و بررسی‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. در این روند، پزشک اندازه و میزان نفوذ تومور در بافت پستان، درگیری غدد لنفاوی مجاور (به‌ویژه زیربغل) و وجود یا عدم وجود گسترش بیماری به اندام‌های دوردست را ارزیابی می‌کند. اطلاعات حاصل از ماموگرافی، سونوگرافی، MRI و در موارد لازم تصویربرداری‌های تکمیلی، نقش مهمی در مشخص شدن وسعت واقعی بیماری دارند.

مبنای علمی این ارزیابی سرطان سینه، سیستم استاندارد TNM است. در این سیستم، با کنار هم قرار دادن اندازه تومور (T)، وضعیت غدد لنفاوی (N) و متاستاز (M)، مرحله نهایی بیماری تعیین می‌شود. این مرحله‌بندی اساس تصمیم گیری درمانی، پیش‌بینی روند بیماری و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان برای هر بیمار را تشکیل می‌دهد.

عوامل موثر بر تعیین مرحله سرطان سینه

• اندازه تومور: میزان رشد تومور و نفوذ آن به بافت‌های اطراف، یکی از اصلی‌ترین معیارهای مرحله‌ بندی است و مستقیما بر شدت بیماری تاثیر می‌گذارد.
• تعداد و محل غدد لنفاوی درگیر: درگیری غدد لنفاوی نزدیک پستان نشان‌ دهنده توانایی سرطان برای گسترش در بدن است و نقش مهمی در پیش‌آگهی دارد.
• وجود متاستاز: گسترش سرطان به اندام‌های دوردست، بیماری را وارد مرحله پیشرفته می‌کند و مسیر درمان را به‌ طور اساسی تغییر می‌دهد.
• ویژگی‌های مولکولی تومور: وضعیت گیرنده‌های هورمونی و HER2 بر رفتار بیولوژیک سرطان و ارزیابی مرحله آن اثرگذار است.
• نتایج تصویربرداری پیشرفته: یافته‌های حاصل از ماموگرافی سرطان پستان، MRI، CT یا PET اطلاعات دقیقی درباره وسعت و گسترش بیماری ارائه می‌دهند.

در نهایت، این عوامل تحلیل می‌شوند تا مراحل سرطان سینه به‌طور دقیق مشخص شده و مناسب‌ترین برنامه درمانی برای بیمار طراحی گردد.

🩺بنابراین به محض مشاهده علائم سرطان سینه و هر نشانه مشکوکی باید سریعا به متخصص مراجعه کنید تا بعد از انجام غربالگری‌های لازم روند درمان سریع‌تر آغاز شود. برای مشاوره از طریق شماره زیر با پزشک در تماس باشید👇🏼
📲۰۹۰۰۲۰۵۸۱۲۰💬

مرحله‌ بندی سرطان پستان براساس سیستم TNM

سیستم TNM یک استاندارد جهانی برای مرحله‌بندی بدخیمی‌هاست:

T (Tumor) – اندازه و گسترش تومور اولیه

در این بخش، اندازه تومور اصلی در پستان و میزان نفوذ آن به بافت‌های اطراف بررسی می‌شود. هرچه تومور بزرگ‌تر باشد یا به پوست و دیواره قفسه سینه گسترش یافته باشد، عدد T بالاتر در نظر گرفته می‌شود. این شاخص نشان می‌دهد سرطان تا چه حد به‌ صورت موضعی پیشرفت کرده است. ارزیابی T بر اساس معاینه، تصویربرداری و نتایج پاتولوژی انجام می‌شود و نقش مهمی در تعیین شدت بیماری دارد.

N (Node) – درگیری غدد لنفاوی

شاخص N میزان درگیری غدد لنفاوی اطراف پستان، به‌ ویژه غدد لنفاوی زیربغل، بالای ترقوه یا داخلی پستان را مشخص می‌کند. تعداد غدد درگیر و محل آن‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان‌ دهنده توانایی سرطان برای گسترش در بدن است. افزایش درگیری لنفاوی با افزایش احتمال عود سرطان سینه همراه است. بررسی N از طریق تصویربرداری و نمونه‌ برداری از غدد لنفاوی انجام می‌شود.

M (Metastasis) – وجود متاستاز

شاخص M مشخص می‌کند که آیا سلول‌های سرطانی به اندام‌های دوردست مانند استخوان، کبد، ریه یا مغز گسترش یافته‌اند یا خیر. وجود متاستاز به‌ معنای سیستمیک شدن بیماری است و مرحله سرطان را به پیشرفته‌ترین سطح منتقل می‌کند. ارزیابی M با استفاده از تصویربرداری‌های تخصصی انجام می‌شود. این شاخص تاثیر مستقیم بر انتخاب هدف درمان و پیش‌آگهی بیمار دارد.

ترکیب این سه عامل، تعیین‌کننده استیج نهایی و جایگاه بیمار در یکی از مراحل سرطان سینه است.

مرحله صفر سرطان سینه (Stage 0)

مرحله صفر سرطان سینه که با عنوان کارسینوم درجا شناخته می‌شود، ابتدایی‌ترین و محدودترین شکل این بیماری است. در این مرحله، سلول‌های غیرطبیعی تنها در محل اولیه خود، یعنی مجاری شیری یا لوبول‌های پستان، باقی مانده‌اند و هنوز توانایی تهاجم به بافت‌های اطراف یا انتشار به غدد لنفاوی را پیدا نکرده‌اند.

تشخیص مرحله صفر از طریق ماموگرافی غربالگری و مشاهده ریزکلسیفیکاسیون‌های مشکوک انجام می‌شود و اغلب پیش از بروز هرگونه علامت بالینی صورت می‌گیرد. پیش‌آگهی در این مرحله بسیار مطلوب است و در اغلب بیماران، درمان‌های موضعی مانند جراحی سرطان سینه با یا بدون پرتودرمانی نتایج بسیار موفقی به همراه دارد. شناسایی بیماری در این سطح از مراحل سرطان سینه، بالاترین شانس درمان قطعی و کمترین احتمال عود را فراهم می‌کند و اهمیت غربالگری منظم را به‌ خوبی نشان می‌دهد.

مرحله اول سرطان سینه (Stage I)

در این مرحله، سلول‌های سرطانی از محل اولیه عبور کرده‌اند، اما گسترش آن‌ها هنوز بسیار محدود بوده و بیماری در بافت پستان باقی مانده است. به همین دلیل، مرحله اول یکی از قابل‌کنترل‌ترین سطوح بیماری محسوب می‌شود و نتایج درمانی در آن بسیار مطلوب است. در طبقه‌ بندی علمی مراحل سرطان سینه، این مرحله به‌ عنوان نقطه‌ای کلیدی برای درمان سرطان سینه شناخته می‌شود.

ویژگی‌های اصلی مرحله اول سرطان سینه:

• اندازه تومور معمولاً کمتر از ۲ سانتی‌متر است.
• سرطان به اندام‌های دوردست گسترش نیافته است.
• بیماری از نظر بالینی اغلب بدون علائم شدید است.

اگر درباره این موضوع نیاز به مشاوره دارید، فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود:

مرحله دوم سرطان سینه (Stage II)

مرحله دوم سرطان سینه نشان‌ دهنده پیشرفت بیشتر بیماری نسبت به مراحل اولیه است، اما همچنان در محدوده‌ای قرار دارد که در بسیاری از بیماران قابل درمان قطعی محسوب می‌شود. در این مرحله، اندازه تومور بزرگتر از مرحله اول است یا سلول‌های سرطانی به‌ صورت محدود به غدد لنفاوی زیربغل گسترش یافته‌اند.

در این سطح از مراحل سرطان سینه، انتخاب روش درمان به عوامل متعددی از جمله اندازه تومور، تعداد غدد لنفاوی درگیر و ویژگی‌های مولکولی تومور بستگی دارد. درمان به‌ صورت ترکیبی انجام می‌شود و ممکن است شامل جراحی، شیمی‌ درمانی سرطان سینه، پرتودرمانی یا درمان‌های هورمونی و هدفمند باشد. هدف از این رویکرد چندجانبه، کنترل کامل بیماری، کاهش احتمال عود و افزایش شانس بقای طولانی‌مدت بیمار است.

مرحله سوم سرطان سینه (Stage III)

ویژگی‌ها و مشخصات مرحله سوم سرطان سینه شامل موارد زیر است:

• اندازه تومور معمولا بزرگ بوده یا رشد قابل‌ توجهی دارد.
• امکان درگیری دیواره قفسه سینه مطرح است.
• احتمال درگیری پوست پستان (قرمزی، ضخیم‌ شدن، زخم یا پوست پرتقالی) وجود دارد.
• غدد لنفاوی متعدد در نواحی زیربغل، داخلی پستان یا بالای ترقوه ممکن است درگیر شوند.
• سرطان هنوز به اندام‌های دوردست متاستاز نداده است.

در مرحله سوم سرطان سینه، درمان به‌ صورت تهاجمی و با مشارکت تیم چند تخصصی انجام می‌شود تا تمام جنبه‌های بیماری به‌ دقت مدیریت شود. شیمی‌ درمانی پیش از جراحی نقش مهمی در کوچک‌کردن تومور و ارزیابی پاسخ به درمان دارد و پس از آن، جراحی و پرتودرمانی برای کنترل موضعی بیماری انجام می‌شود. در کنار این اقدامات، درمان‌های هورمونی یا هدفمند بر اساس ویژگی‌های بیولوژیک تومور به بهبود پیش‌ آگهی و کاهش خطر عود کمک می‌کنند.

مرحله چهارم سرطان سینه (Stage IV)

مرحله چهارم سرطان سینه پیشرفته‌ترین مرحله بیماری است و زمانی تشخیص داده می‌شود که سلول‌های سرطانی از پستان و غدد لنفاوی عبور کرده و به اندام‌های دوردست مانند استخوان‌ها، کبد، ریه‌ها یا مغز گسترش یافته باشند. در این وضعیت، سرطان ماهیت سیستمیک پیدا می‌کند و دیگر به‌عنوان یک بیماری موضعی در نظر گرفته نمی‌شود. علائم بالینی در این مرحله می‌تواند بسته به محل متاستاز متفاوت باشد و از درد استخوان و تنگی نفس تا علائم عصبی متغیر است.

در این سطح از مراحل سرطان سینه، هدف اصلی درمان دستیابی به درمان قطعی نیست، بلکه تمرکز بر کنترل طولانی‌ مدت بیماری، کاهش علائم، افزایش طول عمر و حفظ کیفیت زندگی بیمار است. درمان‌ها به‌ صورت سیستمیک شامل شیمی‌درمانی، هورمون‌ درمانی، درمان‌های هدفمند یا ایمونوتراپی سرطان سینه انجام می‌شوند و انتخاب آن‌ها بر اساس ویژگی‌های بیولوژیک تومور و وضعیت عمومی بیمار صورت می‌گیرد. پیشرفت‌های اخیر در درمان‌های نوین باعث شده‌اند بسیاری از بیماران بتوانند با این مرحله از بیماری برای مدت طولانی‌تری زندگی فعال و قابل‌ قبولی داشته باشند.

تفاوت مراحل سرطان سینه از نظر علائم بالینی

در مراحل اولیه، ممکن است بیمار هیچ علامت واضحی نداشته باشد و بیماری صرفا در غربالگری سرطان سینه تشخیص داده شود. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند توده قابل لمس، تغییر شکل پستان، ترشح غیرطبیعی یا درد ظاهر می‌شوند. شناخت علائم متناسب با مراحل سرطان سینه نقش مهمی در مراجعه به‌موقع و تشخیص زودهنگام دارد.

مرحله سرطان سینه	وضعیت کلی بیماری	علائم بالینی اصلی
مرحله صفر	غیرتهاجمی و محدود	بدون علامت؛ تشخیص معمولاً در ماموگرافی
مرحله اول	تهاجمی خفیف و موضعی	اغلب بدون علامت یا توده کوچک بدون درد
مرحله دوم	رشد بیشتر تومور	توده قابل لمس، تغییر خفیف شکل پستان
مرحله سوم	پیشرفته موضعی	تغییر واضح پستان، درگیری پوست، تورم غدد لنفاوی
مرحله چهارم	متاستاتیک	علائم عمومی مانند درد استخوان، تنگی نفس، خستگی

ارتباط مراحل سرطان سینه با روش‌های درمانی

ارتباط مراحل سرطان سینه با روش‌های درمانی بسیار مستقیم و تعیین‌ کننده است، به‌ گونه‌ای که مرحله تشخیص، ستون اصلی طراحی برنامه درمانی محسوب می‌شود. در مراحل اولیه بیماری، سرطان محدود به پستان یا ناحیه اطراف آن است و به همین دلیل درمان‌ها بیشتر ماهیت موضعی دارند و  هدف در این مراحل، برداشت کامل تومور و جلوگیری از عود موضعی با کمترین عارضه ممکن است.

با پیشرفت بیماری و ورود به مراحل بالاتر، احتمال گسترش سلول‌های سرطانی در بدن افزایش می‌یابد و در نتیجه درمان‌های سیستمیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در این شرایط، شیمی‌ درمانی، هورمون‌ درمانی سرطان سینه و درمان‌های هدفمند بر اساس ویژگی‌های بیولوژیک تومور به برنامه درمانی اضافه می‌شوند. بنابراین، تعیین دقیق مراحل سرطان سینه نقش کلیدی در انتخاب نوع، شدت و ترتیب درمان‌ها دارد و به پزشک کمک می‌کند مؤثرترین و ایمن‌ترین مسیر درمانی را برای هر بیمار طراحی کند.

راه های ارتباطی با بهترین دکتر شیمی درمانی در تهران

شانس بقا در مراحل مختلف سرطان سینه

پیش‌ آگهی به‌ شدت وابسته به مرحله تشخیص است:

1️⃣در مراحل اولیه شانس بقای پنج‌ ساله بسیار بالا است و در اغلب بیماران بیش از ۹۰٪ گزارش می‌شود. تشخیص زودهنگام نقش تعیین‌ کننده در موفقیت درمان دارد.

2️⃣مراحل میانی بیماری شانس بقا نسبت به مراحل اولیه کمتر است، اما با درمان‌های ترکیبی همچنان مطلوب باقی می‌ماند.

3️⃣در مراحل پیشرفته، پیش‌آگهی ضعیف‌تر است، اما درمان‌های جدید امکان کنترل طولانی‌ مدت بیماری را فراهم کرده‌اند و پاسخ به درمان اهمیت زیادی دارد.

4️⃣در مرحله متاستاتیک شانس بقا پایین‌تر است، اما درمان‌های نوین می‌توانند طول عمر و کیفیت زندگی بیمار را افزایش دهند. عوامل مولکولی نقش مهمی دارند.

تفاوت مرحله سرطان سینه و درجه بدخیمی

مرحله سرطان سینه یا Stage نشان می‌دهد که بیماری تا چه حد در بدن گسترش یافته است. این مفهوم بر اساس اندازه تومور، میزان درگیری غدد لنفاوی و وجود یا عدم وجود متاستاز تعیین می‌شود و به پزشک کمک می‌کند وسعت بیماری را در سطح بدن ارزیابی کند. مرحله‌بندی بیشتر به «محل و گستردگی» سرطان می‌پردازد و یکی از مهم‌ترین عوامل در تعیین نوع و ترتیب درمان محسوب می‌شود.

در مقابل، درجه بدخیمی یا Grade به ویژگی‌های میکروسکوپی سلول‌های سرطانی اشاره دارد و بیانگر سرعت رشد و میزان تهاجمی بودن آن‌هاست. این درجه توسط پاتولوژیست و با بررسی نمونه بافت تعیین می‌شود و نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی تا چه حد از سلول‌های طبیعی پستان فاصله گرفته‌اند. اگرچه Stage و Grade دو مفهوم متفاوت هستند، اما در کنار هم به پزشک کمک می‌کنند شدت بیماری، احتمال عود و مناسب‌ترین استراتژی درمانی را به‌طور دقیق‌تری مشخص کند.

❓سوالات متداول درباره مراحل سرطان سینه

نتیجه‌گیری

تعیین دقیق مراحل سرطان سینه یکی از ارکان اصلی در روند درمان و مدیریت این بیماری است. با استفاده از سیستم TNM و ابزارهای مختلف تشخیصی مانند ماموگرافی، سونوگرافی، MRI، و بیوپسی، پزشکان قادر هستند تا میزان گسترش سرطان، وضعیت غدد لنفاوی و احتمال متاستاز به سایر اندام‌ها را ارزیابی کنند. این اطلاعات به انتخاب روش درمانی مناسب کمک کرده و می‌تواند بر پیش‌بینی پیش‌آگهی و کیفیت زندگی بیمار تأثیرگذار باشد. بنابراین، تشخیص به‌موقع و تعیین مرحله سرطان نقش اساسی در بهبود نتایج درمان و افزایش شانس بقا دارد.